NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ LỤY CỦA TÌNH TRẠNG MẤT CÂN BẰNG GIỚI TÍNH KHI SINH
NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ LỤY CỦA TÌNH TRẠNG MẤT CÂN BẰNG GIỚI TÍNH KHI SINH
Mất cân bằng giới tính khi sinh xảy ra khi tỷ số giới tính nam khi sinh lớn hơn 107 hoặc nhỏ hơn 103 so với 100 trẻ nữ. Trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2005, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam dao động trong giới hạn của sự cân bằng tự nhiên. Tuy nhiên, từ năm 2006 đến nay, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam bắt đầu có xu hướng gia tăng nhanh chóng, trở thành thách thức lớn cho công tác dân số.
1. Nguyên nhân của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh
Tại Việt Nam, có ba nhóm nguyên nhân dẫn tới tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh như sau:
a. Nhóm nguyên nhân cơ bản
Việt Nam là một quốc gia châu Á có nền văn hoá truyền thống, đánh giá vai trò của nam giới là trụ cột trong gia đình… nên tâm lý ưa thích và mong muốn có con trai để "sau này về già có chỗ dựa dẫm"; "nối dõi tông đường, kéo dài dòng họ"… đã ăn sâu trong tâm thức của nhiều người Việt Nam. Tâm lý ưa thích con trai là nguyên nhân gốc rễ của hiện tượng mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam.
b. Nhóm nguyên nhân phụ trợ
Hệ thống an sinh xã hội cho người cao tuổi chưa phát triển. Ở các khu vực nông thôn, người già hầu hết không có lương hưu. Họ luôn cần sự chăm sóc về y tế, sức khỏe và tinh thần. Tất cả điều này phụ thuộc vào khả năng phụng dưỡng của con cái, mà theo quan niệm của gia đình truyền thống, trách nhiệm đó chủ yếu thuộc về con trai. Vì thế cha mẹ luôn cảm thấy lo lắng cho tương lai và bất an khi về già nếu không có con trai.
Do nhu cầu phát triển kinh tế hộ gia đình. Ở nhiều vùng nông thôn, các công việc nặng nhọc đều đòi hỏi sức lao động cơ bắp của nam giới. Chính vì vậy, con trai vừa là trụ cột về tinh thần, vừa là trụ cột về kinh tế cho cả gia đình.
Những chính sách giải quyết các vấn đề liên quan đến bất bình đẳng giới chưa thật thỏa đáng cũng góp phần thúc đẩy một số phụ nữ chủ động tìm kiếm các dịch vụ lựa chọn giới tính trước sinh. Những người phụ nữ này cũng tin rằng khi mình có con trai thì sẽ khẳng định được vị trí của mình đối với chồng, gia đình chồng.
Những chuẩn mực xã hội mới như gia đình quy mô nhỏ cũng tạo áp lực đối với các cặp vợ chồng: vừa mong muốn có ít con, lại mong muốn trong số đó phải có con trai. Đây là động lực khiến các cặp vợ chồng tìm kiếm và sử dụng các dịch vụ lựa chọn giới tính trước sinh.
c. Nguyên nhân trực tiếp
Do tác động của khoa học, công nghệ xác định giới tính thai nhi như: hệ thống dịch vụ y tế phát triển nhanh, trang thiết bị y tế hiện đại, có thể phát hiện giới tính thai nhi từ rất sớm tạo cơ hội cho các cặp vợ chồng lạm dụng những tiến bộ này để lựa chọn giới tính thai nhi.
2. Hệ lụy của mất cân bằng giới tính
Nam giới khó kết hôn, kết hôn muộn, thậm chí là không thể kết hôn do không tìm được bạn đời dẫn đến phải tìm cô dâu là người nước ngoài. Trong khi việc kết hôn với người nước ngoài cũng có nhiều vấn đề này sinh như: khác biệt lớn về văn hóa, ngôn ngữ … sẽ dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đối với gia đình, phân biệt đối xử và mất bình đẳng giới.
Nam giới đến tuổi kết hôn nhưng không lấy được vợ vì thiếu phụ nữ, tăng nguy cơ dẫn đến gia tăng tội phạm về tình dục, lừa đảo, bắt cóc, buôn bán phụ nữ; tăng tệ nạn mại dâm, hiếp dâm phụ nữ... tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và bệnh xã hội, gây bất ổn về chính trị, kinh tế và xã hội.
Ngoài ra, do gia đình nhà chồng hoặc người chồng muốn có con trai, khi người vợ không sinh được con trai theo ý muốn, người chồng bỏ rơi hoặc ly dị vợ; gia đình chồng ép người chồng bỏ rơi vợ, hay cặp vợ chồng đẻ được con gái, cho con gái đi làm con nuôi…
Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, các gia đình và các cặp vợ chồng hãy để việc sinh con trai hay con gái theo quy luật tự nhiên, hãy tạo điều kiện để trẻ em gái có cơ hội được học tập, phát triển và trưởng thành, không lựa chọn giới tính thai nhi để đảm bảo cân bằng giới tính khi sinh, góp phần thực hiện bình đẳng giới nhằm nâng cao chất lượng dân số.